عوارض مصرف استروئیدهای آنابولیک

استروئیدهای آنابولیک داروهای سنتزی یا مصنوعی هورمون جنسی مردانه یعنی تستوسترون هستند که بخاطر اثرات آنها روی عضله سازی و افزایش خصوصیات جنسی مردانه به آنها استروئیدهای آنابولیک – آندروژنیک گفته می‌شود. در این مطلب به عوارض و روشهای درمانی برای اعتیاد و سوء مصرف این مواد اشاره می‌کنیم.

منظور از استروئیدهای آنابولیک چیست؟

استروئیدهای آنابولیک گونه‌های سنتزی و مصنوعی هورمون جنسی مردانه یعنی تستوسترون هستند. اصطلاح درست برای این ترکیبات استروئیدهای آنابولیک – آندروژنیک است که منظور از آنابولیک یعنی عضله‌سازی و آندروژنیک نیز به معنای افزایش خصوصیات جنسی مردانه است.

عوارض مصرف استروئیدهای آنابولیک

عوارض مصرف استروئیدهای آنابولیک

مراکز خدمات بهداشتی برای درمان مشکلات هورمونی مثل تأخیر در بلوغ، استروئیدها را تجویز می‌کنند. استروئیدها می‌توانند سبب درمان بیماریهایی شوند که در آنها عضلات از بین می‌روند مثل سرطان و ایدز. اما برخی از ورزشکاران و بدنسازان برای اینکه عملکرد و ظاهر فیزیکی خود را بهبود ببخشند، به مصرف بی‌رویه و بیش از حد این داروها می‌پردازند.

همچنین بخوانید: جامع ترین بانک اطلاعاتی از مهمترین استروئیدهای آنابولیک

اکثر افرادی که از استروئیدها به غلط استفاده می‌کنند، بدنسازان مرد در محدوده سنی 20 یا 30 سالگی هستند. لازم به ذکر است این شیوه استفاده در زنان کمتر رایج می‌باشد.

در ایران میزان استفاده نادرست از استروئیدها را نمی‌توان به راحتی مورد سنجش قرار داد چون سازمانها و مراکز تحقیقات داخلی کشور، چنین ارزیابی‌هایی را انجام نمی‌دهند با این حال طبق بررسی‌های عمومی انجام شده، میزان مصرف استروئیدهای آنابولیک در بین بدنسازان ایرانی از سنین پایین شروع شده و شیب صعودی دارد.

در 10 سال گذشته میزان سوء مصرف استروئیدها در بین افرادی که تازه ورزش بدنسازی را آغاز می‌کنند افزایش قابل توجهی داشته است. در کشور ایران با توجه به در دسترس نبودن پزشک متخصص ورزشی اکثر ورزشکاران بدون نظارت پزشک و انجام آزمایشهای خاص اقدام به مصرف استروئیدها کرده و بدون دادن آزمایش و مراجعه به پزشک متخصص صرفاً به دریافت برنامه‌ها و دوره‌های مصرف از مربی خود اکتفا می‌کنند!

سوء مصرف استروئیدهای آنابولیک

افرادی که به سوء مصرف استروئیدهای آنابولیک گرایش دارند معمولاً آن را به شکل خوراکی مصرف کرده یا به شکل تزریقی وارد عضلات می‌کنند. حتی در برخی موارد به شکل ژل یا کرم روی پوست می‌مالند. دوز مصرفی در این حالت بین 10 تا 100 برابر بیشتر از دوزهای تجویز شده برای درمان در شرایط پزشکی است.

الگوهای رایج مصرف استروئیدها شامل موارد زیر است:

  • چرخه‌ای: مصرف چندین دوز برای یک دوره زمانی خاص، توقف مصرف برای یک مدت مشخص و سپس مصرف مجدد آن به شکل اولیه.
  • ترکیبی: ترکیب دو یا چند استروئید مختلف و ترکیب شیوه‌های مصرف خوراکی و یا تزریقی
  • هرمی: افزایش آهسته دوز یا تعداد دفعات مصرف استروئید، رسیدن به حداکثر میزان مصرف و سپس کاهش تدریجی میزان مصرف تا حد صفر.
  • حد ثابت: مصرف دوره‌ای، همزمان یا جایگزین با استروئید دیگر، تا حد آستانه تحمل فردِ مصرف کننده افزایش پیدا نکند.

هیچ مدرک و شواهد علمی وجود ندارد که ثابت کند این روشها عواقب مضر پزشکی این داروها را کاهش می‌دهد!

استروئیدهای آنابولیک چطور بر روی مغز اثر می‌گذارند؟

برخلاف برخی داروهای دیگر که در نتیجه سوء مصرف آنها اثرات منفی کوتاه مدتی روی مغز ایجاد می‌شود، نحوه تأثیر استروئیدهای آنابولیک متفاوت است. مهمترین تفاوت در این است که استروئیدها مستقیماً سیستم پاداش مغز را فعال نکرده تا نئشگی ایجاد کنند؛ در نتیجه سبب افزایش ناگهانی و سریع دوپامین در مغز هم نمی‌شوند.

سوء مصرف استروئیدهای آنابولیک احتمالاً منجر به اثرات منفی ذهنی و روانی زیر می‌گردد:

  • پارانوئید (بدگمانی، غیر منطقی)، حسادت
  • تحریک پذیری شدید و پرخاشگری
  • توهمات، عقاید و ایده‌های نادرست
  • ضعف در قضاوت
  • شیدایی و سرخوشی زیاد

استروئیدهای آنابولیک و بیماریهای عفونی

افرادی که استروئیدها را به صورت تزریقی مصرف می‌کنند خطر ابتلا یا انتقال HIV/AIDS یا هپاتیت در آنها بیشتر است. در کنار اثرات منفی ذهنی، مصرف استروئیدها معمولاً سبب ایجاد آکنه شدید می‌شود. ضمناً مصرف این مواد باعث تورم بدن مخصوصا در نواحی دست و پاها می‌گردد.

اثرات طولانی مدت مصرف استروئیدها

سوء مصرف استروئیدهای آنابولیک معمولاً منجر به عارضه‌های جدی و حتی دائمی بر روی سلامتی می‌شوند مثل:

  • مشکلات یا نقص کلیوی
  • آسیب و تومورهای کبدی
  • بزرگ شدن قلب، فشار خون بالا، تغییر در میزان کلسترول خون و… که همگی سبب افزایش خطر سکته یا حملات قلبی حتی در نوجوانان می‌شود.
  • افزایش خطر لخته شدن خون

برخی دیگر از اثرات منفی که در اثر مصرف این استروئیدها ایجاد می‌شوند مختص سن و جنسیت هستند:

در مردان:

  • کوچک شدن بیضه‌ها
  • کاهش تعداد اسپرم
  • کچلی
  • رشد نوک سینه‌ها
  • افزایش خطر سرطان پروستات

در زنان:

  • رشد موی صورت یا افزایش موی بدن
  • کاهش سایز پستان
  • الگوی طاسی مردانه
  • تغییرات یا توقف در چرخه قاعدگی
  • بزرگ شدگی کلیتوریس
  • کلفتی صدا

در نوجوانان:

  • توقف رشد (وقتی مقادیر بالای هورمونی استروئیدها، به بدن سیگنال می‌دهد که رشد استخوان را خیلی زود متوقف می‌کند)
  • توقف رشد قدی (در صورتی که نوجوانان قبل از رشد ناگهانی خود، استروئید مصرف کنند)
  • برخی از این تغییرات فیزیکی، مثل کوچک شدن اندامهای جنسی در مردان را می‌توان به سایر عوارض جانبی که بر روی ذهن افراد می‌گذارد مثل اختلالات خلقی، اضافه کرد.

آیا مصرف استروئیدهای آنابولیک اعتیادآور است؟

با اینکه استروئیدهای آنابولیک مثل سایر داروها همان میزان نئشگی را ایجاد نمی‌کنند، اما می‌توانند باعث اختلال مصرف مواد در افراد شوند. اختلال مصرف مواد وقتی رخ می‌دهد که افراد به سوء مصرف استروئیدها ادامه دهند، که در این حالت عوارض و عواقب جدی در اثر انجام چنین کاری ایجاد خواهد شد.

ناصر السنباطی

ناصر السنباطی قهرمان بدنسازی که بر اثر مصرف استروئیدهای آنابولیک در سال 2013 درگذشت

شدیدترین فرم اختلال مصرف مواد، اعتیاد است. در چنین وضعیتی افراد با وجود اطلاع از مشکلات جسمی، هزینه‌های بالا برای خرید داروها و اثرات منفی روی روابط جنسی آنها، به سوءمصرف استروئیدها ادامه می‌دهند. این نوع رفتارها نشان دهنده اعتیادآور بودن استروئیدهاست.

تحقیقات مختلف در این زمینه نشان داده‌اند برخی از افرادی که از استروئیدها استفاده می‌کنند، تمایل به استفاده از سایر داروها هم پیدا می‌کنند، مثل اُپیوئیدها، تا مشکلات بی‌خوابی، کم‌خوابی و کج‌خلقی که بخاطر مصرف استروئیدها ایجاد می‌شوند را کاهش دهند.

افرادی که دچار سوءمصرف استروئیدها هستند، هنگام قطع مصرف این مواد، علائم ترک را تجربه می‌کنند که شامل موارد زیر است:

  • خستگی
  • بیقراری
  • از دست دادن اشتها
  • مشکلات خواب
  • کاهش میل جنسی
  • کشش شدید به مصرف استروئید

یکی از جدی‌ترین علائم ترک مصرف استروئیدهای آنابولیک، افسردگی است که گاهی اوقات حتی می‌تواند منجر به خودکشی نیز بشود.

نحوه درمان کسانی که اعتیاد به مصرف استروئیدهای آنابولیک دارند

برخی از افرادی که به دنبال درمان اعتیاد بخاطر استروئیدهای آنابولیک هستند متوجه شده‌اند که ترکیبی از رفتار درمانی و داروها اثر بسیار خوبی دارد. در برخی موارد، برای بیماران دارو تجویز می‌شود تا از شدت علائم ترک کم کند.

مثلاً مراقبین بهداشت و سلامت برای درمان افسردگی از داروهای ضد افسردگی استفاده می‌کنند و داروهای مسکن را برای کاهش سردرد و درد مفصلی تجویز می‌کنند. از سایر داروها نیز برای بازگرداندن وضعیت سیستم هورمونی بدن به حالت نرمال استفاده می‌شود.

جمع‌بندی و نکات بسیار مهم درباره آثار مصرف استروئیدها

  • استروئیدهای آنابولیک گونه‌های صنعتی هورمون جنسی مردانه یعنی تستوسترون هستند.
  • مراقبین بهداشت و سلامت برای درمان شرایط مختلف پزشکی، استروئیدها را تجویز می‌کنند. اما برخی از ورزشکاران و بدنسازان برای ارتقای عملکرد یا بهبود ظاهر فیزیکی خود شروع به استفاده بیش از حد از این داروها می‌کنند.
  • افرادی که به مصرف بی‌رویه استروئیدهای آنابولیک عادت دارند آنها را به شکل خوراکی، تزریق داخل عضلانی یا مالیدن آنها بر روی پوست به شکل کرم یا ژل مصرف می‌کنند.
  • ورزشکاران استروئیدها را در دوزهای مختلف و طبق الگوهای متنوعی مصرف می‌کنند.
  • سوء مصرف استروئیدهای آنابولیک شاید منجر به ایجاد اثرات جانبی کوتاه مدت شود مثل پارانوئید، تحریک پذیری شدید و پرخاشگری، توهمات، ضعف در قضاوت و سرخوشی زیاد.
  • ادامه دادن به مصرف استروئید دقیقاً روی همان مسیرها و مواد شیمیایی مغز اثر می‌گذارد که سایر داروها اثر می‌گذارند مثل سیستمهای دوپامین، سروتونین و اُپیوئید.
  • سوء مصرف استروئیدهای آنابولیک شاید منجر به مشکلات سلامتی جدی طولانی مدت یا حتی دائمی شود.
  • برخی از اثرات استروئید منحصر به جنس و سن هستند.
  • افرادی که عادت به تزریق استروئیدها دارند در خطر ابتلا یا انتقال HIV/AIDS یا هپاتیت هستند.
  • با اینکه استروئیدهای آنابولیک به اندازه سایر داروها نئشگی ایجاد نمی‌کند اما اعتیادآور هستند!
  • افرادی که به دنبال درمان وضعیت اعتیاد خود نسبت به استروئیدهای آنابولیک هستند اعتقاد دارند رفتار درمانی و داروها به صورت ترکیبی اثر خیلی خوبی دارد. داروها نیز در برخی موارد می توانند علائم ترک را بهبود ببخشند.

گپی کوتاه با بازدیدکنندگان سایت ایکس پرو

رویکرد ما در سایت بدنسازی و تناسب اندام ایکس پرو افزایش دانش شما در زمینه ورزش پرطرفدار بدنسازی و زیبایی‌اندام است. شعار ما حفظ و افزایش سلامت شما در کنار رسیدن به تناسب اندام بوده و تمام تلاش خود را می‌کنیم تا به این هدف برسیم.

با کمی گشت و گذار در سایت ما حتماً متوجه خواهید شد که قصد و نیت ما ارتقائ سطح دانش شما ورزشکاران و علاقه مندان این رشته ورزشی است و تناسب‌اندام و سلامتی بصورت همزمان یکی از اهداف ماست.

مشخصاً پیشنهاد مصرف هیچ نوع استروئیدی را جهت افزایش قدرت، رسیدن به هدف خاص ورزشی، شرکت در مسابقات ورزشی و… نمی‌دهیم و همواره شما را تشویق به حرکت در مسیر تندرستی همراه رسیدن به یک اندام ایده‌آل میکنیم.

به این مطلب امتیاز دهید:
5/5 - (6 امتیاز)
اشتراک در شبکه‌های اجتماعی
در facebook به اشتراک بگذارید
در twitter به اشتراک بگذارید
در linkedin به اشتراک بگذارید
در whatsapp به اشتراک بگذارید
در pinterest به اشتراک بگذارید
اگر نظر، پیشنهاد یا سئوالی دارید برای ما بنویسید:
guest
0 نظر
Inline Feedbacks
مشاهده همه نظرات

مطالب متنوع مجله آنلاین ایکس پرو